Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm. Khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong ở người gần như là 100%, chưa có thuốc đặc trị.
Từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 đến ngày 03 tháng 06 năm 2026, toàn tỉnh Vĩnh Long ghi nhận 03 trường hợp tử vong do bệnh dại tại các xã Tân Xuân, xã Hiệp Mỹ và xã Châu Hưng, ghi nhận 01 ổ dịch dại trên động vật tại xã Phước Mỹ Trung. Trong cùng thời gian, toàn tỉnh có 33.622 lượt người được tiêm vắc xin phòng dại sau phơi nhiễm, góp phần hạn chế nguy cơ mắc bệnh và tử vong do bệnh dại.
Mặc dù bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa được bằng vắc xin, nhưng nguy cơ lây truyền từ động vật sang người vẫn luôn hiện hữu nếu người dân chủ quan, không tiêm phòng cho vật nuôi hoặc không xử trí đúng cách khi bị chó, mèo cắn, cào. Để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Vĩnh Long khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng bệnh và thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống bệnh dại sau đây:
Bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do vi rút dại gây ra. Bệnh lây từ động vật sang người, chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc vết liếm của động vật mắc bệnh dại lên vùng da bị trầy xước hay niêm mạc. Khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong ở người gần như là 100%, chưa có thuốc đặc trị, vì vậy, đây là một căn bệnh rất đáng lo ngại mà chúng ta tuyệt đối không được chủ quan.
- Nguồn bệnh và đường lây truyền:
Ổ chứa vi rút dại trong tự nhiên là các loài động vật có vú, chủ yếu là chó, mèo và một số động vật hoang dã khác. Ở Việt Nam, chó là nguồn truyền bệnh chủ yếu, chiếm đến hơn 90% số ca bệnh dại ở người. Ngoài ra, mèo và một số động vật khác cũng có thể là nguồn truyền bệnh.
Vi rút dại lây truyền sang người chủ yếu qua vết cắn hoặc vết cào của động vật bị dại, hoặc khi nước bọt của con vật dại tiếp xúc với vùng da bị tổn thương hay niêm mạc. Ngoài ra, có thể lây truyền qua các đường khác nhưng rất hiếm gặp như ghép tạng, tiếp xúc trực tiếp với mô, phủ tạng của người mắc bệnh dại.
- Thời gian ủ bệnh và thời kỳ lây truyền:
Thời gian ủ bệnh dại ở người thường từ 1 đến 3 tháng sau phơi nhiễm, hiếm khi ngắn dưới 9 ngày hoặc dài đến vài năm, tùy thuộc vào vị trí và mức độ nặng nhẹ của vết cắn. Vết cắn càng nặng, càng gần thần kinh trung ương như đầu, mặt, cổ thì thời gian ủ bệnh càng ngắn, nguy cơ tử vong càng cao.
Ở động vật, đặc biệt là chó, vi rút dại có thể lây cho người từ 3 đến 7 ngày trước khi chó phát bệnh và trong suốt thời gian chó mắc bệnh. Chính vì vậy, việc giám sát, phát hiện và xử lý sớm chó nghi dại là rất cần thiết.
- Triệu chứng bệnh dại ở người:
Người mắc bệnh dại giai đoạn đầu thường có biểu hiện sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể. Tại vị trí vết cắn có thể đau rát, tê ngứa. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát, người bệnh sẽ rất sợ nước, sợ gió, có biểu hiện kích thích, co giật, rối loạn ý thức, liệt cơ và cuối cùng là tử vong.
4. Để phòng, chống bệnh dại hiệu quả, bà con cần thực hiện nghiêm các biện pháp sau:
- Tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của ngành thú y.
- Không thả rông chó, mèo. Diệt ngay chó và động vật lên cơn dại hoặc nghi mắc bệnh dại trong khu vực ổ dịch.
- Không đùa nghịch, trêu chọc chó, mèo. Người bị chó, mèo cắn phải đi tiêm vắc xin phòng sớm và đầy đủ các mũi tiêm theo chỉ dẫn của bác sĩ.
- Khi bị chó, mèo cắn, cào, liếm vào vết thương cần:
- Xối rửa kỹ tất cả các vết cắn cào trong 15 phút với nước và xà phòng, hoặc nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 70 độ hoặc cồn iốt để làm giảm thiểu lượng vi rút dại tại vết cắn. Có thể sử dụng các chất khử trùng thông thường như rượu, cồn, xà phòng các loại, dầu gội, dầu tắm để rửa vết thương ngay sau khi bị cắn.
- Khi xử lý vết thương do bị động vật cắn người dân cần chú ý: không băng kín, không làm dập nát thêm vết thương hoặc làm tổn thương rộng hơn, tránh khâu kín ngay vết thương. Không điều trị bệnh dại bằng các phương pháp dân gian, thuốc Đông y hoặc thuốc Nam, vì không có hiệu quả.
- Đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời. Việc khám và điều trị dự phòng dại bằng tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại phải được thực hiện càng sớm càng tốt khi bị cắn. Tuyệt đối không dùng thuốc Nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh dại. Chỉ có tiêm phòng mới ngăn ngừa không bị bệnh dại.
Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Vĩnh Long, xin cung cấp thông tin bệnh dại đến cộng đồng xã hội và người dân sống trong một số vùng hiện tại có bệnh dại xuất hiện, chủ động phòng bệnh cho chính bản thân, gia đình và cộng đồng một cách tốt nhất.
Nguyễn Huỳnh Nhi - Trạm Y tế